dinsdag 9 november 2010

first things first


Vandaag geeft Marjon de pen even door aan Anita, de bezoeker voor één week.

Dag twee van mijn kortdurende bezoekje aan Marjon en het voelt alsof we hier al weken samen aan het werk zijn. Marjon heeft zondag, zoals jullie al gelezen hebben, voor de nodige ‘exposure’ gezorgd waardoor de korte nacht in Nairobi snel vergeten was en Kisumu in alle geuren en kleuren meteen binnen kon komen.

Vanmorgen het inmiddels al vertrouwde ritueel: De staff komt rond 08.30 bij ons huis, we geven elkaar een hand (eerst een hand, dan een duim en dan nog een hand), we vragen elkaar hoe de nacht was, en dan kan het inpakken van de auto beginnen. Een kwartier later gaan we dan op pad, 2 personen voor, 4 op de achterbank en de auto verder gevuld met alles wat je nodig hebt om basaal lichamelijk onderzoek te doen, medicijnen uit te delen en laboratoriumonderzoek te doen. Daarnaast een grote zak met bednetten die voor een klein prijsje verkocht worden.

Vandaag zijn we in Myafwa geweest. Mr, Koton is daar de baas. Bij aankomst was Mr. Koton de wachtenden voor het spreekuur al aan het instrueren. Hij hanteert een strikt schema met nummertjes, zijn authoriteit dwingt respect af. Onze translator, vast ook een ‘beschermelinge’ van Mr. Koton lijkt goed geinstrueerd: zij kan pas aan vertalen toekomen als ze eerst het nummertje van de patient ontvangen heeft: ‘first things first’...

Nog maar net opgestart komt er een jongen binnen. Hij zegt 10 dagen geleden aangevallen te zijn in Nairobi: messteek in zijn rug, ontstoken wonden op zijn schedel, een rood oog en....een gebroken onderarm. Hij is meteen naar het 'top of the bill' ziekenhuis in Nairobi gegaan. Daar heeft hij, zegt hij, alleen maar 'first aid' gekregen. Twee dagen eerder is hij bij een naburig health center geweest. Daar heeft hij eenmalig wat voor de pijn gekregen en het advies gekregen om naar het districtsziekenhuis te gaan voor een röntgenfoto en behandeling. Dat laatste heeft hij niet gedaan; geen geld. Na wat wikken en wegen en overleg met Stanley, de nurse in het team, is besloten hem geld te geven om naar het ziekenhuis te gaan en de foto te laten maken. Hoop voor hem dat hij het geld daarvoor gebruikt en dat de boel nog een beetje op zijn plek gezet kan worden.

Verder veel malaria..heel veel malaria voor een Nederlandse dokter. Op het eind van de ochtend nog een kindje van 4 maanden dat zo’n ernstige bloedarmoede erbij had dat we het helemaal niet konden behandelen. Dus, moeder en kind op de terugweg door Jonathan en Stanley afgezet in het ziekenhuis. Benieuwd of Marjon ooit nog terughoort hoe het met dit meisje afgelopen is. Marjon en ik zijn van Myafwa teruggelopen naar huis. Een mooie wandeling door ‘rural west-kenia’: rode aarde, groene heuvels, her en der een maisveldje, gele bloeme, magere koeien en geiten met een touw aan een poot, en de ons al bekende ‘negerhutjes van oom Tom’. Nu maar hopen dat de lezer deze klassieker kent en deze benaming niet discriminerend oppakt. Na een dag werken is het rond 14.00 uur tijd voor een gezamelijk glaasje fris en thee met de staff, worden de patienten, het geld en de bednetten geteld. Leest de staff even snel de krant en gaat ieder zijns weegs. Wij vallen dan een stukje terug op onze westerse geneugten (dankzij lekkere inkopen van Marjon), glaasje wijn, nootje en nemen de dag nog eens door. Protus arriveert om voor ons heerlijke avocado als voorafje te maken en kookt een verantwoord maaltje. Wij gaan eten en hebben het huis alleen. Weer een dag voorbij. Weer veel ervaringen rijker, weer een paar nuttige dingen voor mensen kunnen doen, weer een helemaal niet kunnen doen, weer een stukje verbreding van ons eigen referentiekader, wat uiteindelijk dit soort ervaringen toch altijd weer zo waardevol maakt.

maandag 8 november 2010

ver weg en dichtbij

Duizenden kilometers van huis hoorde ik vanmorgen dat mijn dierbare nichtje gisteren in kritieke toestand is opgenomen in het UMC Groningen. De e mail en telefoon maakt ook dat ik me heel dichtbij kan voelen.Het is fijn dat lieve Anita er is om mijn gevoelens te kunnen delen. Het geeft ook aan hoe kwetsbaar we zijn, niet alleen in Afrika, en wat is het goed om elkaar te kunnen steunen en vasthouden.

Een volle drukke dag in Mundika met weer veel malariakindjes. De mais groeit behoorlijk hoog en dat maakt dat de muskieten zich makkelijk kunnen nestelen. Anita maakte veel foto’s, tenslotte is ze hier maar een week. Dankzij wat goede observaties van Anita konden we de translator ook wat beter bij de les houden. Het is belangrijk dat ze doorgeeft wat patiënten zeggen en ze ook uitlegt wat de diagnose en behandeling is. Nu ik wat langer hier ben begin het op te vallen dat ze vaak maar de helft vertellen of eigen interpretaties geven. In de loop van de ochtend slaat de vermoeidheid toe en moet je ze soms letterlijk wakker schudden. Soms komen mensen ook met verwachtingen die we niet waar kunnen maken. Een jonge vrouw die al drie jaar niet meer ziet, dacht dat er een oogarts vandaag in Mundika zou zijn. Wat is de oorzaak van haar blindheid, misschien zelfs iets psychiatrisch. Daar kom je niet achter in zo’n korte tijd.

Ook weer een vrouw van 27 jaar met buikklachten. Ze menstrueerde al bijna een jaar niet meer. In een oogopslag was duidelijk dat ze 7 maanden zwanger was. Ook na de doptone accepteerde ze het niet. Ze weigerde alle labonderzoeken. In de hoop dat Stanley haar kon overtuigen droeg ik haar aan hem over.Triest verhaal: ze heeft al 3 kinderen en is alleenstaand. Ze wil het kind niet. Hoe zal het verder gaan? Ik heb nog de stille hoop dat ze volgende week terug komt. Veel ouderen met cataract, een simpele operatie en niet eens duur, maar toch nog een te hoge drempel om in de matatu te stappen naar Busia of Kakamega.

Ann liet Anita geduldig mooie malariapreparaten zien en Amos legde uit hoe hij de patiënten instrueert. Het is goed als een nieuwe dokter weer eens fris kijkt hoe we het doen.

Vanmiddag wilde ik Anita ook even de markt in Busia laten zien en samen ananas en ander fruit kopen. Nog wat leuke stoffen gekocht.

Jonathan had contact gehad met de vader van Nancy die gisteravond in het Hospital is opgenomen. We zijn haar gaan opzoeken. Ze lag op de ard en volgens de vader ging het beter, maar moet naar Nairobi voor een hartoperatie. Ze is bekend met een hartkleplijden na acuut reuma, maar nu heeft ze een (acute) buikprobleem. Ik legde even een hand op de buik en deze was nog steeds hard en pijnlijk. Ze kreeg alleen maagzuurbeschermers, vanwege een vermoedelijke maagzweer... Gesteund door Anita hebben we de dokter gebeld en uiteindelijk via de Doctor in charge aangedrongen op tenminste wat labdiagnostiek en een buikoverzicht. Ze hadden alleen malariatest gedaan. Vader gaf me een brief van de cardioloog van het Keyatta Hospital, dat ze een klepvervanging moest ondergaan voor 200 000 shilling en opname van 150 000 Shilling. De vraag was natuurlijk of wij hieraan zouden kunnen bijdragen. Door gesprek met de arts hebben we aangedrongen op verdere diagnostiek en eerst oplossen van buikprobleem, voordat er sprake kan zijn van hartoperatie. Het was schrijnend om te zien hoe ze daar lag.

Het systeem veranderen we niet, maar hopen door deze interventie toch dat er wat beter naar haar gekeken wordt. Anita ziet in korte tijd hoe de gezondheidszorg in Kenia in de rural areas is geregeld. Haar ervaringen van Kosovo en Indonesië zijn ook voor mij waardevol hier.

Op de veranda met de krekels op de achtergrond genoeg om over te praten. Blijf dichtbij jezelf en geef goede zorg aan de mens die je nabij is en aandacht voor al je dierbaren ver weg.

Keep in touch, zorg goed voor elkaar

zondag 7 november 2010

bikes and boattrip

Klokslag 10.00 uur landde Anita op Kisumu Airport. Keurig één koffer en een tas met kinderschoenen.

Naar Kiboko resort gereden en lekker aan het Lake Victoria een glaasje gedronken. Ik had afgesproken met Luuk van Cycling out of Poverty om de werkplaats te bezoeken. Speciaal op zondag waren de jongens na de kerk naar de werkplaats gekomen. Luuk vertelde enthousiast over het project dat niet alleen in Kenia, maar ook in Oeganda en Burkina Fasso loopt. De fietsen worden met behulp van lokale materialen tot stevig entrepeneurs fietsen gebouwd en ook ambulancefietsen. Via districts health centers kunnen nurses huisbezoeken afleggen op de ze fiets en benodigde materialen meenemen. Voor het frame wordt o.a. ook bamboe gemaakt. Dwars door de slums van Kisumu naar de werkplaats. De jongens vertelden enthousiast over hun werk en lieten de fietsen zien met alle mogelijkheden. Ook iets voor Rotary Doctors? Op de markt liet hij zien hoe met lokale stoffen fietstassen en zadels worden gemaakt. Een fietstas besteld voor Protus. De zondagse markt in Kisumu is vol, veel, overweldigend. Anita was echt geland....

Na afscheid genomen te hebben van Luuk en zijn vriendin Marieke weer terug naar Kiboko voor een lunch.

Boottochtje op het lake moet toch ook nog op zondagmiddag. In een stevig motorbootje op weg naar Hippo point. De onderhoudende guide vertelde de sad storey van het grootste meer van Afrika. De vervuiling, de problemen met de vis, enzovoorts. Het tijdstip van de dag was niet geschikt voor hippo’s Waren nog in hun siesta. Volgende keer beter, als Helma er is.... Veel birds en aegles

Even shoppen in de Nakumat en met nieuwe VISA card kunnen flappen tappen.Niet op de equator een pit stop vanwege regen. Om 19.15 uur al in het donker back home.

Net genoten van de verse tilapia en de avocado toen Jona weer voor de deur stond. Hij was gebled door een neighbour. Dochter van16 was ziekof hij haar naar het hospital in Busia mocht brengen.

Voordat hij met de auto ’s avonds weggaat wil ik dan eerst wel zien waarom. Meisje hier onderzocht en had een acute buikprobleem ( naast bekend hartprobleem). Jona is nog niet terug.

Anita is echt geland en komt even een weekje kijken hoe ik hier leef en werk. Gewoon Kenia in een nutcel

zaterdag 6 november 2010

green leafs

Toen ik met Jona naar Mumias reed passeerden we een matatu versierd met met bladertakken achterop. Hij vertelde me dat de inzittenden op weg waren naar een ceremonie, een wedding. Als de matatu rood versierd is zijn ze op weg naar een funeral. Ook dat wordt hier gevierd met een ceremonie.... De B1 tot de afslag naar Mumias zit vol potholes en niet zulke kleintjes. Dit is een erfenis van de onlusten na de verkiezingen in 2007. Opstandelingen staken toen autobanden op de weg in de fik en maakten zo wegobstakels. De rust is gelukkig al lang weergekeerd, god zij dank. De potholes niet hersteld, al is er wel geld van het government.

In Nambale big market: zoveel kramen, zoveel mensen..... De benzinestations waren pas om 10.00 uur open(?). Op het laatste restje diesel Mumias bereikt, Jona zorgt wel voor een volle tank als hij op familiebezoek gaat.

Het golftournament werd gesponsord door Nissan blijkbaar. Er stonden een paar Nissans in de swhowroom.... Voor wie? Startte in de tweede flight zeeeer relaxed. Enige mazungu, enige vrouw. Een driebal met twee donkere zware jongens. Helaas was mijn caddy Patrick er niet. Had nog wel Whitfield creme en een polo voor hem meegenomen... Een van de zware jongens vroeg me wat ik hier in Mumias deed. Voluntary work for Rotary Doctors Netherlands.... Oh, I am a bankman, selling money… We just need some money for the dispensaries ( ja, gelijk maar zaken doen, dacht ik...). They never asked me…

Verder was er geen communicatie meer. Via de andere fairway bereikte hij de green. Hij eindigde met 30 stablefordpunten, ik 13 ( mijn geluksgetal...de helft van zondag). De fairways waren gemaaid en de blaadjes van de green geveegd. Volgens mij tellen die bankjongens hier wel erg creatief. Volgens mij mag je in Kenia alleen een free drop nemen als er een hippo op twee meter afstand in de rough loopt... Op hole 16 begon het wat donker te worden en op hole 18 kwam er een echte thunderstorm. Nou ben ik wel wat gewend, maar geen toeter van Jaap, en vond het toch wel welletjes toen ze nog uitgebreid in de rough gingen zoeken. Ik heb mijn bal opgepakt en onder de umbrella gescholen... niet voor lang, want dat ding klapte natuurlijk gelijk om (Chinese makelij is niet bestand tegen tropische thunderstorms). De Nissans waren ook van het schouwtoneel verdwenen... verkocht? verloot?

Hmmm, de wedstrijden op de Edese zijn toch wel wat gezelliger! Niet zeuren, bij Jona zat ik weer droog in de auto.Hij moest zijn schoenen nog ophalen bij de schoenmaker in Mumias. Bij het uitstappen liepen we nog een Member of Parlement tegen het lijf ( ja, daar loop je niet zomaar omheen). Deze jongens worden door 3 bodygauards bewaakt. Jona:is dat in Nederland ook zo? Ik: Nee ( behalve één...) Handje schudden en natuurlijk: We should it appreciate as Rotary Doctors starts a health center in Mumias...

Vriendelijk glimlachend antwoord ik... we think about it...

Alle marktkraampjes leeg inNambale na de regen. Overal balen spullen en beduidend minder mensen.

Onderweg twee prachtige regenbogen tegen de heuvels van Myafwa. Volgens Jona een teken dat er een kind geboren wordt. Dat wordt dus een twin vanavond.Kenia is hard op weg naar de 40 miljoen inwoners.

Protus was niet naar Busia gefietst, want zijn fiets moet in reparation.... Hadden we hem net een nieuw zadel geschonken en het stuur gerepareerd. Maar eens een proefritje gemaakt in de tuin. I think about it.....

Dat wordt het eerste klusje voor mountainbike specialist Anita..

Morgen gaan we ook de werkplaats van cycling out of poverty bezoeken in kisuma. Delftse IO studenten, waaronder Floor de Bruijn, dochter van mijn tennisvriendin Inge. Ze hebben een entrepreneursfiets ontworpen en nu ook een ambulance fiets. Zie www.outofpoverty.com

Er zijn toch zoveel leuke projecten. Misschien kunnen ze de dienstfiets van Protus ook wel oplappen en misschien kan Andries nog een nieuwe bike terugfietsen naar Lwanya. Hoewel... de rabies vaccinatie heeft hij wel gehad, maar de ANWB heeft hier nog geen fietspaden aangelegd....

Ik hoor uit ons kikkerlandje dat de vallende bladeren weer voor overlast op het spoor hebben gezorgd. Marijn, doe daar nou eens wat aan... Zo heeft elk land zijn eigen problemen.

O ja, ik kreeg nog een vraag van Linda over salariering. RDN zorgt goed voor haar team: nurse Stanley (HBO opleiding) verdient 260 euro per maand, laborante Ann 170 euro, pharmacy technologist Amos 120 euro, Jonathan 140 euro en Protus 80 euro.

We zorgen mede door jullie goede gaven wel voor de nodige extraatjes.Een vetpot is het niet en zeker niet als je zoals Jona 7 kindermonden te voeden hebt. Mijn caddy vroeg direct of we nog een houseboy of een gardener nodig hadden. Nee, Protus zorgt prima voor ons, de tuin en de kippen en niet te vergeten zijn vrouw en kinderen.

vrijdag 5 november 2010

moto juwa maji

De Arnhemse kunstenares Hanni Stolker schilderde voor ons twee aquarellen uit de Griekse mythologie: de goden van vuur(Hephaitos moto), zon (Jupiter juwa) en zee(Poseidon maji=water). Een ode aan mijn schoonvader die in de jaren zestig heel Drente van aardgas en water voorzag. De Drentse plaggenhutten staan alleen nog in het Openluchtmuseum in Arnhem. In 1963 werd Kenia onafhankelijk, onder Kenyatta en zijn opvolgers is veel veranderd. Dankzij moderne satelietverbindingen kan ik van hier uit met de hele wereld communiceren. Een groot deel van de bevolking leeft hier nog steeds in plaggenhutten met of zonder mobieltje. Onze labwoman Ann vroeg me gisteren wat lijkt er in Nederland op Kenia. Ik moest lang nadenken en antwoordde: de mobieltjes.... Ann behoort met haar opleiding tot de hoger opgeleiden, maar kan zich absoluut geen voorstelling maken van hoe wij in Nederland wonen en werken. Ze leeft ook nog in een huisje met golfplaten dak. Haar entree verandert in een modderpoel als het een beetje regent ( en dat doet het hier wel eens..). Waarom lukt het nou niet om het waterpompstation goed te laten werken? Waarom valt de electriciteit om de haverklap uit? De mensen zijn hier echt niet dom en kunnen goed opgeleid worden.

Onvermogen om te plannen en samen te werken? Hakuna matata.... Na regen komt zonneschijn en zo is het hier ook. Elke dag weer gaat de zon op voor niets, en als het regent heb je weer water. Ik vind het nog steeds een waanzinnig schouwspel: als het gaat regenen verdwijnt opeens iedereen van het straatbeeld. Waar naar toe? De hutjes in, je vegetables en andere koopwaar in veiligheid brengen. Zonder dat je ook maar iets hoort. Nee, geen weeralarm... ik weet wel dat ik op zo’n moment liever in Lwanya in het Doctors House zit dan op de road. Overigens is de enige weg in Kenia met witte strepen,die tussen Nairobi en Nakuru.

In het kleine kerkje in Buradi staat de tijd niet stil: de klok is het enige electriciteitspunt, wat het dorpje rijk is. Een vredige vrijdagochtend, niet meer dan 24 patiënten. Een baby van 4 weken met koorts en diarree volgens de moeder. Ik ben altijd extra alert op die kleintjes met koorts. Via oorthermometer geen koorts, verder nagekeken en vond haar niet ziek. Malariatest negatief. Bij die hele kleintjes verwacht je dat ook niet direct.Even overleggen met Stanley. Stanley praat nog wat met de moeder in het Swahili en begint te lachen. Ze heeft diarree want moeder geeft haar al porridge.... Ja, dat had ze mij via de translator niet verteld. Stanley geeft geduldig weer het advies om alleen maar borstvoeding te geven. Ik ben ook weer gerustgesteld. Een schone luier zou ook geen overbodige luxe zijn. Tjonge, jonge en waar komen toch al die oude skipakjes en winterjasjes vandaan, terwijl de zon door de kerkramen brandt....

Veel oude mensen met cataract in hun ogen. Een simpele staaroperatie kan in Busia of Kakamega. Het zijn ook geen dure operaties, maar voor hen wel. Alleen al de matatu er naar toe kost weer 200 Ksh.

Elke vrijdagmiddag maakt Ann de objectglaasjes schoon die ze de hele week verzameld heeft van de dikke druppel malariapraparaten. Weken in een sopje, afspoelen en laten drogen. Alleen de gebroken glaasjes worden weggegooid. Wat kosten die glaasjes nou helemaal? Goede recycling zullen we maar zeggen. Ons instrumentarium wordt op het gasfornuis in een grote pan uitgekookt. Menig doktersvrouw kookte 20 jaar geleden naast de aardappels ook de specula uit. Per 1 januari 2011 is een minimumeis voor de praktijkaccreditatie een autoclaaf.

Als ik zondag naar Kisuma rijdt met Jonathan om Anita op te halen rijden Amos en Ann maar al te graag mee om familie te kunnen opzoeken. Dat scheelt ze weer een dagsalaris.

Morgen naar Mumias om een rondje te golfen voor de verandering.....

donderdag 4 november 2010

wonderboy

Gisteravond om half twaalf kwamen Paul en Eugenie na een lange rit uit Nairobi aan. Een hele auto vol met bednetten. Vermoeide passagiers en nog vermoeidere driver Roger.We kunnen de bevolking weer gaan beschermen tegen de muskieten, want de regentijd is toch nog echt niet voorbij. Vanmiddag weer een tropische wolkbreuk met een forse thunderstorm. In Bugengi was het vandaag een drukke dag: 63 mensen gezien. De oudste man tot nu toe met zijn 82 jaar nog redelijk kras. Had wat pijn in zijn gewrichten... en een lichte bloedarmoede. Met wat ijzer en multivitamines wordt hij vast wel 90. Een jonge vrouw bij wie in augustus een kies was getrokken met een lelijke dikke kaak, al in Busia geweest en behandeld. Geen boekje..., oh, wat is dat toch onhandig. Tja, ik kan ze naar onze RD dental verwijzen, maar dat is ook weer 40 km verder. Toch maar terugverwezen naar Busia en hoop dat ze een röntgenfoto maken. Door oneigenlijk geknoei kan je ook heel wat leed aanrichten.

Een hoorapparaat bij 70 jarige was ook niet meer nodig, nadat ik een week had laten druppelen met olie ( ja gewoon de hollandse methode) en een hoeveelheid wax heb uitgespoten die ik in mijn carriere ook nog niet heb gezien. Zo dankbaar... Weer een kind met ondervoeding teruggezien na behandeling voor schurft en bijvoeden met NAN. Zag er wel beter uit, dus maar even doorgaan.

Wekelijks zie ik een man met een fors ulcus op zijn been. Dankzij alle fraaie verbandmiddelen die ik meegenomen heb zie ik zowaar verbetering. Misschien is het voor de Kerst genezen... Tuberculose moet toch meer voorkomen dan ik zie. Slechts twee keer iemand doorverwezen naar de TB clinic. Op deze posten wordt onderzoek gedaan en behandeling gegeven. Er zijn longproblemen te over, wat wil je met al dat stoken in de hutten. Onze mooie inhalatoren zijn hier (nog)niet. Ik moest in het begin weer opzoeken hoe je moet werken met salbutamol tabletten.

Onze labwoman Ann was in juli bevallen van een zoon, die Peter Hankees werd genoemd. Rotary Doctor Hankees werd de trotse peetoom. Vanmiddag ben ik hem wezen bewonderen. Ann kwam me ophalen om half vijf, nadat onze compound weer was veranderd in een modderpoel. Ann woont met man en zoon in een huisje met golfplaten dak. Wel van steen, ruime woonkamer van 3,5x 4 meter. Een giga bankstel en twee grote fauteuils vullen de gehele ruimte. Peter Hankees werd uit zijn slaapje gewekt en bij me op schoot gezet. Hij deed al snel zijn donkere kijkers open en ging staan... Nou heb ik aardig wat baby’s in mijn handen gehad, maar de kleine Hankees loopt wel erg voor op het van Wiechenschema ( welbekend op het CB). Hij was niet stuk te krijgen en maar lachen. Het zou me niets verbazen als hij met Kerst loopt. Ann had zich uitgesloofd en ik kreeg gestoofde banana’s, beef en een heerlijke fruitsalade. Natuurlijk foto’s gemaakt van trotse moeder en zoon. Gelukkig was de electricteit weer aan, want anders zou het wel een erg zwart kindje zijn geworden.

Jonathan weer terug van jaarlijkse autoinspectie uit Kisumu. Dat zijn van die Keniaanse regels, die er vooral toe dienen om iedereen weer wat shillingen te kunnen toespelen. Het bookingpaper van 1000 KSH had Jona in Kisuma vergeten... Ja, naast dokter ben je hier ook controler, voor zover er wat te controleren valt...

Het laatste goede nieuws voor de golfers: op 30 september 2011 wordt er een invitatie sponsor shotgun op de Edese Golfclub voor RDN Mundika georganiseerd door Hankees Smit en ondergetekende. Hoort zegt het voort. Kunnen we een mooie bijdrage leveren aan de nieuwe dispensorie voor Mundika.

woensdag 3 november 2010

god bless you

De verste dag van de week is Mulwakari: 42 km. Vanaf de highway de bush en de weggetjes worden steeds smaller en natter. Maar goed dat we een 4 wheeldrive hebben. Het is behoorlijk slippery vandaag na de regen van gisteren. In de St Mary’s church is het nog rustig. De mensen komen echt zo in de loop van de ochtend binnendruppelen. Buiten staan de kinderen al weer water te pompen bij de fraai aangelegde borehole. Elegant lopen de meisjes met de emmers water op hun hoofd over de paadjes richting hutjes. Op vallend veel meisjes lopen hier te sjouwen. En de jongens? Ze staan te praten onder de boom bij een fiets. De rolverdeling begint al vroeg hier. Vrouwen doen het zware werk. Een paar plaatjes geschoten. Kan misschien nog wel als illustratie dienen voor het project Wandelen voor Water van de Rotary Club Apeldoorn. Ik werd op dit project gewezen door mijn trouwe blogvolger Linda. Kinderen van Apeldoornse scholen wandelen met 6 liter water een aantal kilometers net zoals hen leeftijdsgenoten in Afrika en Azië doen. Ze liepen dit voorjaar voor waterprojecten in Mozambique en Indonesië. Het geld wordt besteed aan eenvoudige waterpompen, waterzuiveringsapparaatjes, latrines, e.d. De Rotarians geven van tevoren een les over hoe moeilijk het is in Afrika en Azië aan schoon water te komen en sanitaire voorzieningen te bouwen. Ze hebben maar liefst ruim 40.000 euro bij elkaar gelopen! Leuk, dat ik via het blog weer van zo’n project hoor.

Het is weer een kleurrijke ochtend: meisjes in prachtige prinsessenjurkjes alsof ze naar het prinsenbal gaan. Soms op muiltjes,maar ook op blote pootjes. Er staan nog 35 paar kinderschoentjes te wachten op de Heemstralaan....De jurkjes zijn hier en daar wat smoezelig, zaterdag maar weer in de sunlight. Het lijkt wel of ze hier ook een strenge winter verwachten. Ukkepukken met mutsen op. Een baby van 4 maanden goed ingepakt, hoge koorts 39,9. Een week geleden elders geweest, treatment gehad waarvoor, wat en hoe? De bloodslide ( dikke druppel voor malaria) natuurlijk negatief, kan door de ( inadequate)behandeling. Stanley maar eens vragen wat hij zou doen. In goed overleg geven we kininedruppels en paracetamoldan maar hopen dat het goed gaat. Volgende week terugkomen, maar als het slechter gaat naar het hospital. In nederland zou je zo’n wurm goed in de gaten houden en de volgende dag terug laten komen. En koelen... mutsen af en broeken uit...maar weer even een kaarsje opsteken voor Maria....14 jarig schoolmeisje met geelzucht. Geen malaria, wel een sterk vergrote lever. Vader aan HIV overleden, Hiv test negatief. Tja, toch maar verwijzen naar Busia voor wat diagnostiek. Kan ook een “simpele”hepatitis A waar ze wel van geneest, maar toch wil ik haar een kans geven... Geen geld voor de matatu en ze moet schoolexam doen. Ik geef haar 500 Ksh... Een dankbare moeder die me bedankt met God bless you... Tja, God bless your daughter. Ik heb gevraagd of ze wel terug willen komen na diagnostiek ( en behandeling)

Een 50 jarige niet goed verzorgde man ( zoals je dat in nederland in een opnamestatus schrijft...). Zijn armen, romp, billen met een geinfecteerd eczeem, bestaat al een jaar en wordt steeds meer. Ook maar weer eens aan Stanley laten zien, want dermatologie van de zwarte huid blijft een vak apart. Laten we ook maar een HIV test oppert Stanley. Jeetje, ja dit is vast een oportunistische infectie... HIV test positief. De tweede al deze week: het klopt dus echt wel 15-20% HIV besmet. Met zalven en septrim verwezen naar de VCT. Zijn verhaal zal ik nooit meer horen....

Dat is moeilijk hier. De meeste mensen zie ik maar een of twee keer. ’s Middags in het Doctors house laat ik de patiënten nog wel eens de revue passeren. Heb ik het goed gedaan? Ach, hier geldt: niet goed of fout. Je neemt een beslissing, maakt een keuze en hoopt dat het goed gaat. God bless you...

In Mulwakari woont ook Josephine met haar 3 kinderen. Helma is haar “Mama”. Ze kreeg een mini kredietje om een winkeltje op te zetten. Ze schreef mij een keurige brief naar Nederland: god bless you en of ik ook een beetje voor haar kinderen wil zorgen. In de St mary’s church heeft ze zich nog niet gemeld, maar ik zal haar ongetwijfeld nog gaan zien.

Op de terugweg in Matayos een verse tilapia voor de thuiskomst van Paul en zijn vrouw Eugenie gekocht. Paul haal het niet voor donker hier te zijn helaas, want had oponthoud in Nairobi: een nieuwe zijspiegel voor deauto, wat hem zo’n slordige 3 uur kostte. Ik zet het bier wel koud voor ze als ze aankomen, want daar heb je trek in na een rit van 7 uur over de Keniaanse highway.