dinsdag 7 december 2010

Andries gaat de boer op




Myafwa ligt in een stille vallei, 3 km van de highway Kisumu – Busia, richting grens met Oeganda, links en rechts zijn heuvels doorsneden door een stroompje. Het enige geluid dat je hoort zijn de immer zingende vogels.In de vijf uur die we er verblijven komt er eén, ruim 35 jaar oude Peugeot 504 langs, die ooit wit is geweest. Ik onderneem een poging de hoogste heuvel te nemen, eerst langs de school, de in aanbouw zijnde dispensory en verder omhoog door de velden. Ik heb al de nodige mensen toegezwaaid en habari geroepen. Als het echt zoeken wordt naar een pad schiet mij een man aan die zich kenbaar maakt als de boer van het land. Nu gebeurt er iets wat je niet zou verwachten, en wat het een alleraardigst land maakt om te verblijven, de man blijkt zeer aardig engels te spreken, allervriendelijkst te zijn en informatief. Het land is nog van zijn grootvader en strekt zich uit van iets hoger op de heuvel, naar beneden tot de (red mud) road en tot de schuur daarginds, al met al schat ik zo’n 6 hectare. Zijn ouders zijn overleden en hij heeft 5 zussen die ook op het terrein wonen. Hogerop staan we tussen de casave. Deze is nog niet volgroeid laat hij zien door één van de wortels uit de grond te trekken. Wat hij verder nog verbouwt: suikerriet dat 18 maanden moet staan om verkocht te worden aan de suikerfabriek in Mumias, dat levert shillings op waarmee ze noodzakelijke dingen kunnen kopen. Alles is handarbeid, mechanisatie van de landbouw kennen ze niet en alles traditionele landbouw. Wat lager staan zoete aardappelen en zoete maïs. Alles voor eigen consumptie maar deels ook om op de markt in Busia te verkopen voor shillings. Wat verder naar beneden komen we aan op het boerenerf, een nette omheining met een aantal hutten, die ik wel ken uit het Afrika museum in Berg en Dal, in de schaduw van wat bomen. Aangekomen bij zijn ronde hut haeb ik inmiddels echtgenoten van zijn zussen ontmoet, een heel ritueel van handen schudden en namen uitwisselen. Ik word ook uitgenodigd kennis te maken met zijn familie, een setje Daltons in de leeftijd 3 – 7 jaar. Er is er altijd wel eentje bij die uitgenodigd door z’n vader en het aandurft om mij een hand te geven. Moeders is bezig met koken tussen de kippen. Om het huis staat een mango, een avocado boom, en twee papaya bomen. Alle ondervoede kinderen van Marjon meemakend vraag ik maar of de kinderen er ook van krijgen: alles voor eigen gebruik. Met een lange stok, een welgeplaatste tik tegen een vrucht, goede vangst worden twee papayas geoogst. Mijn 100 Ksh waren meer dan genoeg. Nog wat lager loopt het vee, de melk is voor de kinderen, verder nog wat geiten, kortom een gemengd bedrijf. Daarnaast heeft één van z’n zwagers nog een bedrijfje in stenen: als turf gestoken red mud die gedroogd wordt: je ziet het wel voor het bouwen van “huizen”.

We spreken voor volgende week af dat ik op tijd zal komen om samen de heuvel te beklimmen en vanaf de top foto’s te maken en een reportage van z’n familie.

regenwater

Vannacht begint het opeens weer te regenen en te onweren. Om 7 uur regent het nog en voor het eerst ontbijt op de veranda terwijl de tuin gesproeid wordt. Andries vertrekt al vroeg met Jona naar de watermanager. Om half negen komt de staff dik aangekleed met umbrella naar het doctors house. Stanley in colbert en ik vraag hem is het een special day? Nee, maar het is koud en het regent. Ann heeft een dik vest aan en Amos een dikke fleece trui. In de stromende regen rijden we naar Myafwa, glibber de glibber. Goed dat we een 4 wheel drive hebben. Voor het eerst kan het afdak gebruikt worden, dat in de zomer gebouwd is. Mr Koton begroet ons met bontmuts en dik skijack: klaar voor vertrek naar de Noordpool.

De eerste patiënte komt kruipend op haar knieen binnen. Ze heeft al vanaf haar jeugd polio en beweegt zich slepend op haar knieen voort, waar een dikke eeltlaag op zit. Haar probleem is nu bloedarmoede en kruipend met een ijzervoorraadje gaat ze weer richting home. Polio is nog niet de wereld uit in Afrika. De ochtend wordt gevuld met veel zieke jonge zuigelingen. Een baby van 4 weken onder allerlei vreemde tumoren en uitslag. Moeder geen HIV of syfilis. Stanley heeft zoiets ook nog nooit gezien. Verwezen naar DH Busia. Kleintjes met uitgebreide impetigo( “krentenbaard”) over grote delen van het lichaam. Verwaarloosde oorontstekingen “mastoiditis”. Malnutrition en bloedarmoede waardoor weer veel malaria en luchtweginfecties. De tas met kinderkleertjes raakt snel leeg, hier een t shirtje, daar een broekje en een jurkje voor de meisjes. De translator volgt het allemaal gelaten. Mijn ondervoede twins komen ook weer voor controle. Heeeel langzaam gaat het wat beter, maar hoe moet het nou verder als we drie weken niet in Myafwa komen, vraagt moeder. NAN geven we steeds maar voor een week mee om weggeven aan anderen te voorkomen en de controle te houden. De blikken kosten 650 KSH bij de nakumat en worden gesponsord door de RTC van RDN dokter Herman. We blijven hameren op gezonde voeding. Ze kunnen allemaal wel iets verbouwen, maar de verleiding is groot om je mango’s papaya’s en tomaten te verkopen voor een paar shilling. In de porridge van cassave zit echt te weinig voedingswaarde. Ik loop deze ochtend af en toe even naar buiten en vraag me af hoe het verder moet met deze hummels. Inmiddels is het droog en de mensen zitten geduldig te wachten en gezellig te praten. De samosa’s worden onder de boom verkocht en de orphans, beschermelingen van Mr Koton, laten me de schooluniformen zien die ze genaaid hebben. Met Andries terug gelopen over de inmiddels weer droge weg langs een mooie simpel aangelegde waterput. Andries zal verslag uitbrengen van zijn bezoek aan de waterleidingmij en ochtendwandeling door de rurals rond Myafwa.

Ons doctors house is inmiddels versierd met een slinger van vlaggetjes genaaid door de naaister op de compound:onze kerstversiering Een nieuwe opdracht hebben we vandaag gegeven om placemats te maken van de lappen die gisteren op de markt in Busia zijn gekocht. Zo kan zij straks ook weer een kerstdiner serveren. Zo proberen we met kleine nerinkjes de mensen een beetje vooruit te krijgen en te stimuleren.

Andries zijn blauwe nubbuck schoenen zijn keurig zwart gepoetst met KIWI, speciaal aangeschaft door Protus.... Andries heeft hem natuurlijk alle complimenten gegeven...

maandag 6 december 2010

een lach en een traan


printers en mobiles

Vanmorgen voor het laatst naar Mundika. Volgende week is het public holiday: Jamhuri onafhankelijkheidsdag. Mundika is de drukste locatie en de laatste dag loopt het ook weer goed vol. Andries woont het grootste deel van het spreekuur bij en schiet natuurlijk ook weer de nodige plaatjes. Jona is zo enthousiast bednetten aan het verkopen dat halverwege de ochtend de bednetten op zijn! Even terug naar Lwanya om nog een zak te halen. 80 bednetten verkocht, een record. Ik zie dat de ijzertherapie bij veel ouderen en kinderen aanslaat. Na 14 dagen vaak een verrassende stijging. Ook bij een vrouw met slokdarmkanker is dit het enige wat ik te bieden heb. Verbazingwekkend en schrijnend dat deze vrouw naar de Rift Valley wordt verwezen voor een operatie.

Vrijdag een jongen in Buradi gezien met een forse inspiratoire stridor (moeite met inademen), nooit zo gezien. Ik dacht aan een acute laryngitis(croup) of difterie. Geen koorts en het bleek al langer te bestaan en nu verergerd. Geen reden voor heroische ingrepen met het aardapelschilmesje (voor de dokters onder ons).

Wel reden om hem door Jona direct naar Busia te laten brengen. Toen Stanley vrijdag middag in Busia was hoorde hij dat het kind niet was opgenomen maar met antibiotica naar huis gestuurd. Ja, en dan weet je verder weer niets.

Vanmiddag op printerjacht in Busia. Busia ligt op de grens met Uganda en is de doorvoerstad van petroleum dat uit de raffinaderij van Kisumu komt. Elk uur 10 tankauto’s, ’s nachts wat minder, laatst was er eéntje door een pothole hier voor de poort op z’n kant gegaan. Kenia krijgt er (witte) stroom voor terug. Aan de bebouwing en de grootte van de markt te zien zullen er in Busia enige 10 duizenden mensen wonen. Telecomaanbieders beconcureren elkaar heftig. De plaats was in de ban van een happening van “orange”. Nu kost een SIM kaart eén euro en de belkosten zijn, voor ons, te verwaarlozen. Voor de Kenianen misschien niet, maar “mobile” is in heel Afrika een succesverhaal. De inkopen in Busia waren zeer geslaagd, maar het doel van de missie (een nieuwe printer) mislukt; slechts cartridges te koop, een printer kunnen we Nairobi bestellen. Wordt vervolgd.

In een pagina grote advertentie van de aartsbisschop van Nairobi wordt er nog eens op gewezen dat recente uitspraken van de Paus verkeerd zijn geinterpreteerd. Het gebruik van condooms, ook bij HIV, is niet geoorloofd en bevordert slechts buitensporig sexueel gedrag en geeft aanleiding tot immoreel gedrag. Wereldwijd worden de geldkranen voor HIV programma’s behoorlijk dicht gedraaid. Hoe zal het hier verder gaan, alle preventie en campagnes ten spijt?

zondag 5 december 2010

colobus monkey's



zwarte pietjes in kakamega

Monkey business, donderdag 3 december om 6 uur ’s ochtends gewekt door SMS van Marjon: goede reis! Dat had ik wel nodig, buiten sneeuwde het en had het fors gevroren. Ik was zodanig gepakt dat ik lopend naar het station Arnhem kon, trein van half acht en om 8:45 zonder een minuut vertraging op Schiphol. Knappe prestatie van de NS, autorijdend Nederland was inmiddels tot stilstand gekomen. Vertrektijd van de KL656 10:25 uur en met het verzoek om 3 uur voor vertrek aanwezig te zijn. Ik neem het nooit zo precies, wetend dat er zelden een toestel te vroeg vertrekt en ten slotte moesten de vleugels van de kist nog ontdooid worden voor de start. Op naar de business lounge voor ontbijt en laatste kranten. De blauwe vogel stond om 9 uur al klaar aan pier F5, niet vermoedend dat die er om 4 uur nog zou staan en we pas om 5 uur de lucht in gingen. Nieuwe vertrektijd 11:20, toen ik om 10:30 de machine binnen liep bleek een alerte stewardess net de verwarming in het toestel aan te hebben gezet. Wat de bemanning tussen 10:30 en 17:00 uur (het moment dat we los kwamen van de startbaan) aan smoezen in een salamitaktiek over ons uitstortte tart elke beschrijving. Ze zeggen wel eens iets over de informatievoorziening van de NS.... Als versnapering kon er in die tijd slechts 100 cc/pp speciaal aan boord gebrachte frisdrank en een 2-tal chocolade kaakjes vanaf. Na 8 uur vliegen en 2 uur tijdsverschil kwamen we om 1 uur’s nachts in Nairobi aan. Bij het Hilton in de stad werd ik begroet met een “goodmorning” en verrek het was al ruim na tweeën. Zelden zoveel betaald voor 2,5 uur slaap, de wekker ging af om 5 uur, zonder ontbijt weer gauw naar Jomo Kenyatta vliegveld om het vliegtuigje van 7 uur naar Kakamega airstrip te nemen. Omdat iedereen op tijd aanwezig was vertrok het dingetje een kwartier te vroeg. Kakamega airstrip is lachen, je komt uit de lucht gevallen, hobbelt nog een stukje door het gras, draait om, de trap valt eruit en je staat in de zon, met vriendelijk lachende Kenianen om je heen, Karibu!

Alle passagiers hadden een afhaal service geregeld. Nadat iedereen weg was keek ik nog eens binnen in het hokje en vroeg of er nog meer toestellen zouden komen: die dag niet meer.Er stond nog één, meer dan 35 jaar oude Peugeot die ooit wit was geweest. Ik zal jullie het verloop van de onderhandelingen besparen, maar ondanks dat mijn positie onmogelijk was, lukte het mij de prijs tot 2/3 terug te brengen om de 17 km naar Rondo Retreat af te leggen.

Als de gate van Rondo opengaat kom je, midden in het tropisch regenwoud, in een paradijselijke tuin terecht: gekwetter en gezang van 10-tallen vogels vergezellen je over de gazons, naar de door Britten opgezette cottages. Apen slingeren, buitelen, duiken door de bomen met hele families tegelijk. Black&White hornbill birds brengen hun Aaaargh .... uit, klapwiekend van boom naar boom. Een paar Great Blue Turaco’s vliegen hoog in de bomen van tak naar tak. Op een plek waarvan je niet anders kan denken dat het wel heel ver van de geciviliseerde wereld is, worden formidabele kookprestaties neergezet, met smetteloze bediening door allervriendelijkste donkere zwarte Kenianen waarvan we in Nederland zouden denken: even met een boog om heen lopen. Voor een moderne jachtige Europeaan is er natuurlijk niks te beleven, alcohol schenken ze niet, maar je kan er alle vermoeienissen van een jaar hard werken van je af schudden. Ik kom pas 3 januari weer op kantoor, heb geen laptop bij me en er zit een Keniase SIM kaart in mijn telefoon. Relax, Hakuna Matata! Heerlijk genoten van birdies en monkeys en last but not least ..... het weerzien met Marjon.

Tot zover de eerste impressies van Andries in Kenia. De zak van Sinterklaas was goed gevuld: dank u sinterklaasje, vooral alle kinderkleren zullen weer een goede bestemming vinden. Morgen zal ik Andries het andere Kenia laten zien buiten de poorten van het paradijselijke Kakamega. Ik hoop dat Sinterklaas jullie deur niet voorbij is gegaan en jullie zwarte piet niet in de kou hebben laten staan.....

donderdag 2 december 2010

vroege vogel

Vannacht om 2 uur is Andries in Nairobi aangekomen. Vanmorgen om 7 uur door naar Kakamega.
Hij zal wel eventjes lekker gaan slapen tussen de birdies. Wij vanmorgen naar Buradi en dan vanmiddag ook naar Kakamega.