markt matayos

kaupis

zaden en bonen

struma

zoete aardappel

hmmm mango

SAMOSA

laugh is a good drug

In het doctors house liggen servetjes met de opdruk laugh is a cheap medicine. Lachen is een goed medicijn. de schaterende lach van Stanley als hij 's ochtends opgewekt ons een goedemorgen komt wensen. op de fiets naar Myafwa:slippery over de steeds boller wordende weg. gisteren de eerste echt forse onweersbui met hagel, dus vanmorgen nog natte maram. In Myafwa weer een kleurrijke verzameling van mensen. De twins uit het weeshuisje van phaustine komen voor controle. het jngetje van twee maanden met een forse pneumonie is nog niet opgeknapt, maar kijkt een stuk helderder uit zijn ogen. Nog maar een beetje antibiotica erbij. Stanley roept me bij een jonge vrouw die in november een stroke heeft gehad en sindsdien halfzijdig verlamd. Oude gegevens zijn er niet dus moeten we op het verhaal van de moeder afgaan. ze zou een paar maanden in Uganda geweest zijn en daar ziek geworden. Ze heeft nu ook weer koorts maar malaria negatief. we besluiten een HIV test te doen: positief. De puzzel valt in elkaar, waarschijnlijk stroke door HIV meningitis( cryptococcen). verdrietig voor deze 19 jarige jonge vrouw. HIV incidentie zeker nog niet dalend. Stanley vertelde me gisteren dat hij bij zijn internship in het ziekenhuis van Kisumu een kwart van de vrouwen die bevallen HIV positief zijn. Op dit moment doet hij een stage van 6 weken elke vrijdag op de afdeling verloskunde en doet ok zelfstandig bevallingen.
aa het eind van het spreekuur een 60 jarige man die in mei al geweest was met een bloedarmoede van 3,8 gr/dl( echt heel laag). Ijzer gegeven en verder geen oorzaak gevonden. Hij was vergeten terug te komen en was nu weer erg moe en zwak.... Hb van 3,3.... tja, maar weer een snufje ijzer gegeven en wederom gezegd dat hij terug moet komen.
's middags een gesprek met de minister of health van de busia county over de vorderingen van de transitie. Weinig opwekkend. in de afgelopen maanden heeft hij nog niets gedaan om de dispensary te kunnen laten registreren. Vriendelijk glimlachend reageer ik verbaasd. Hij schrikt als ik hem nogmaals vertel dat RDN toch echt 1 juni vertrekt hier.
De schrik bij Stanley is nog veel groter. We zullen het toch niet meemaken dat de dispensary straks staat te verpieteren? Donderdag komt het inspectieteam om een inventarisatie te maken. Had al drie maanden geleden kunnen gebeuren....
Zo werkt het in Kenya nu eenmaal. Maak je geen zorgen voor de dag van morgen.

sterke vrouwen

Op weg naar het Kakamega Forest zien we ze weer lopen: meisjes en vrouwen met de boomstammen op hun hoofd. zorgen dat je voldoende hout hebt om "s avonds te kunnen koken. als we de volgende ochtend door het forest lopen op weg naar de sunrise hill vertelt de gids ons dat het forest vroeger nog veel dichter was, maar door het "sprokkelen" en kappen zelfs dit laatste stukje regenwoud minder dicht wordt. We genieten samen van een stuk ongerepte natuur. de apen slingeren door de bomen.We leren hoe de traditional treatment van malaria is: drie soorten bladeren koken en uit de sappen een medicijn maken. Bovenop de Hill kijken we uit over de Rift Valley en de wijde omgeving van western Kenya.
Vanmorgen rijd ik met jona naar mijn palliatieve patiente Rosemary. zou ze er nog zijn? door de dorre droge shamba rijdend bedenk ik me wat ik haar nog te bieden heb. Ze ligt net als vrijdag op de lemen vloer in haar hut omringd door haar zusters en echtgenoot. als ik binnenkom slaat ze haar ogen op en geeft een blik van herkenning. Haar pols is zwak, maar haar geest toch nog te sterk om te breken. haar jongste dochter zit op een afstand in een prinsessejurk. wat gaat er in dit meisje om? binnenkort heeft zij haar moeder verloren. de nacht was onrustig, mijn morfinepleisters zijn op en het laatste bodempje van de morfinedrank komt in zicht. de zusters wijken niet van haar zijde en houden beurtelings de wacht
In Busia koop ik 5 tabletjes haldol voor 30 cent... ampullen zijn er niet. ik zal haar morgen een tabletje geven als ze er nog is.
We lopen over de markt en vraag me af of ik een matras voor haar zal kopen. toch maar niet. zij doen het op hun manier. elke dag deze dilemma"s. hoever ga je in je verzorging, hulp, wat is nodig in hun eigen cultuur.
wel zie ik weer hoe sterk deze vrouwen zijn. de kracht in hun lichaam is zo sterk dat die gemene ziekte  ze er niet zomaar onder krijgt. deze oerkracht geeft hun kinderen de kracht om verder te leven.

paliatieve zorg in kenya

het hutje van Rosemary, dochter doet de was

Op vrijdag gingen we altijd naar Buradi: het kleine dorpje aan de grensrivier met Uganda. We hielden er spreekuur in een klein kerkje. De meest arme mensen uit de omgeving kwamen hier voor medische zorg. ook met het bootje over uit Uganda, wanneer de waterstand in de rivier niet te hoog was tenminste. In december besloten we hier te stoppen en op vrijdag ook naar Mundika Esikulu te gaan om de dispensary verder uit te bouwen. Na de overdracht zou het district toch geen geld hebben voor in stand houden van de jeepline. we zorgden nog wel voor een betonnen vloer in de kerk.
Het is jammer dat we er niet meer komen. Het had altijd iets speciaals, de rit door de velden steeds dieper het land in. Dan "s ochtends vroeg een wandelingetje naar de rivier en vogels kijken.
Hier in Mundika komen er op vrijdag minder dan 10 patiënten, ondanks aanpassingen op billboard, flyeren en aandacht op zondag in de kerken: de beste manier van reclame hier.
Vanmorgen gaat Emily voor het eerst op de fiets naar Mundika. We bezoeken de terminale patiente in haar hut. ze heeft een relatief rustige nacht gehad en is alerter dan gisteren. Een opleving voor de naderende dood? Ik plak nog een morfinepleister die ik uit Nederland heb meegenomen. Voor haar hut spelen de kinderen en de was hangt alweer te drogen

mundika market en school esikulu

cassave en beans

every child a laptop...

er gaan veel SCHA-PEN in een HOK

aap noot mies

werk aan de winkel

bakstenen bakken

latrines in esikulu

nieuw huis voor de wezen

waterpomp bij weeshuis Phaustine

schooltje weeshuis Phaustine in aanbouw