tetanus en andere ongemakken

 protus met het geschenk voor hendrick

Heerlijk fietsweer vandaag. Joseph vindt het koud vanochtend en komt met een colbertje aan. We zijn uitgenodigd door de tandartsassistent Hendrick om vrijdag bij hem te komen eten. Gisteravond hebben we ons suf gepiekerd wat we als kadootje voor hem meenemen. Gert heeft vannacht bedacht om een kip mee te nemen. Protus krijgt opdracht om een kip te kopen....

In Mundika Esikulu is het niet zo druk als ik aan kom fietsen. Zouden ze soms denken dat Rotary Doctors ook staakt? Geleidelijk aan komen er wel mensen binnen druppelen. De jongen met osteomyelitis komt weer terug met zijn grootvader die hem zo lief verzorgt. Weer in het ziekenhuis geweest: met het geld dat ik heb meegegeven foto’s gemaakt, maar verder niets. Morgen mogen ze terug komen voor de uitslag. Het been ziet er iets rustiger uit. Ik geef nog maar weer een hoge dosis antibiotica, maar weet dat het onvoldoende zal zijn. Hij moet ook meer rust houden. Zijn vader vindt dat hij naar school moet en mee moet doen. Klopt, maar als hij niet meer rust houdt wordt het echt niets. Of ik maar een briefje voor het schoolhoofd wil schrijven.... Het lijkt Nederland wel. Grootvader is zo begaan met het jong en ik stop maar weer wat geld toe voor vervoer naar het ziekenhuis voor uitslag van de foto’s.... Je krijgt toch een band met deze patientjes en zie hem maandag weer.

Een opgeblazen meisje van 8 die ik verdenk van nefrotisch syndroom( nierproblemen). Met onze schamele testen kunnen we hooguit eiwit in de urine aantonen. Tot verbazing van Stanley en mij valt de test negatief uit. We besluiten haar toch te gaan behandelen en zien haar volgende week terug.

Een mooi meisje wordt door haar stiefbroer gebracht. Gisternacht door haar broer aangevallen met een mes... een flinke jaap in haar elleboog. Na wat verdoving hecht ik de boel weer netjes aan elkaar. Geef haar antibiotica en tetanus moet eigenlijk ook. Hebben we niet meer door de stakingen. Uit arre moede geef ik haar 100 Ksh om in Busia vaccin te kopen.

We zijn vroeg klaar na 40 patiënten. Bij Helma’s Hilton is het stil. Mama Parxides is ziek en ze heeft geen zaakwaarneemster om de chipati’s te bakken. Rustig fiets ik richting Lwanya. In Matayos ga ik nog even bij de timmerman Alfred langs om hem te bedanken voor de tafels die hij voor Myafwa heeft gemaakt. Hij heeft weinig te doen. Kunnen jullie niet een ticket naar Holland voor me regelen. Joh, het is veel te koud voor je in Holland... Ja, maar in Nederland is werk voor me. Nee, in Nederland zijn er ook werkelozen. Ja, maar in Nederland haal je gewoon geld uit de muur.... werk of geen werk.

Het laatste stukje naar Lwanya. Een betje in gedachten langs de maram langs de kant van de weg glijdt mijn wiel in een geul... oeps ik lig onderuit. Twee jongens komen toegesneld. Het valt mee, een fors geschaafde elleboog. Ik heb tenminste mijn tetanusvaccinatie gehad.

Protus heeft de kip gekocht en zal hem nog even goed verzorgen voordat hij morgen naar Hendrick gaat. Zit er weer wat meer vlees aan als hij volgende week op het menu staat.

bandenpech

Een wat bewolkte dag vandaag. Lekker koel in de St Mary’s church in Mulwakari. De laatste weken doe ik het spreekurr met translator Beatrice. Ook een oude bekende Ze begroet me hartelijk in haar mooie paarse jurk. Een heel gewoon spreekuur met een scala van malaria en all body pain. Tot mijn grote vreugde is het meisje met astma aanval die we het gebruik de aerochamber instrueerde goed opgeknapt en ze gaat nog even door met deze moderne behandelingsvorm!

Een paar vrouwen met een waanzinnig laag Hb. Geen wonder dat je dizzy bent als je zo’n bloedarmoede hebt. Ik begrijp niet dat ze er toch nog mee rond lopen. Vaak knappen ze ook snel weer op met een snufje ijzer en wat voedingsadviezen. Ook heftige menstruaties kan nog wel eens de oorzaak zijn.

Op de terugweg weer naar Busia om geld te halen voor nieuwe banden die we het weekend zullen aanschaffen. Niet voor niets want als we Busia binnen rijden weer een lekke band. De derde in drie weken. Bij het banden mannetje van Jona wordt het weer geklust. Ik maak van de gelegenheid gebruik om bij mijn stoffenzaakje nog wat lappen te kopen en doe een rondje markt. Devissen staren je aan en op de groentemarkt is er volop te koop. Maar wat een zooitje is het toch rond het busstation en de grensovergang. Er verandert hier ook niets. Ik stel nog voor hier naar nieuwe banden te kijken, maar Jona zegt zeer gedecideerd: ik wil nu een goede kwaliteit hebben... Hij heeft het helemaal gehad met die lekke banden. 

In het weekend in Kisumu gaan we op bandenjacht als we Tineke op halen en de dental car voor inspectie moet. Het lukt me als rekeninghouder bij de Equity Bank een groot geldbedrag op te nemen en kan ik de huishuur weer betalen bij de zusters op het convent.

Ja, je bent hier naast dokter ook manusje van alles, maar dat maakt het ook leuk. Thuis wacht Gert al weer met een kopje thee of een glaasje.

intercollegiale visitatie

health talk Amos

Hoe zwaar ben ik?

dit mooie jongetje boft niet

Gert gaat vandaag een dagje mee naar Myafwa  om te zien hoe het medical team werkt. Ik ga op de fiets vooruit en na de laatste col arriveren we vrijwel gelijk in Myafwa. Amos houdt de health talk en vertelt vandaag wat over gezonde voeding en malaria. Weer een scala van malaria en all body pain. Gert maakt mooie plaatjes van een tweeling die heerlijk ligt slapen op de bank terwijl moeder op de labuitslagen wacht. Een jongetje van een jaar of tien komt met moeder. Aan zijn dikke wangen te zien denk ik gelijk: dat is de bof. In het boekje staat dat hij dit al een paar maanden heeft en ook al bij andere dispensarys is geweest. Verwezen naar Busia voor foto's. Ik denk aan tuberculose, want hij heeft verder geen pijn.  Stanley erbij en denken ook aan Burkitt lymfoom wat bij HIV past. we kunnen weer HIV testen doen en jawel de test is positief. Dan moet de moeder toch ook positief zijn.... Moeder was vorig jaar getest zegt ze.... Opnieuw getest en natuurlijk positief. Ze heeft geen man meer. Het is haar enige kind. Ik verwijs ze naar de VCT: kliniek in Matayos waar ze verder behandeld zullen worden. hun toekomst is onzeker.
Daniel de labman heeft het druk met alle bloodsides voor malaria. Hij doet het in een snel tempo en showt de bezoeker Gert ook enkele positieve slides.
Daniel, coordinator van RDS komt nog even langs om te kijken of er  een samenwerking met de tandarts mogelijk is. Zij kunnen dan patiënten naar de dental clinic verwijzen en heeft COHO Hendrick straks weer meer werk.
Ik mis de controle van een kindje met lekeijke brandwond op de voet. Vervelend want het ging vorige week beter. Misschien is het wel dicht of juist meer ontstoken.
In de heuvels achter Myafwa begeint het wat te rommelen en we zijn klaar met het spreekuur. Net voor het buitje ben ik weer thuis. In de middag wordt Jona nog verder behandeld in Mundika door Hendrick. Ik laat mijn "holle" verstandskies ook even checken en krijg spoelinstructies.

Vanmorgen laat Joseph zijn aanwinst van Rusinga Island zien: Mbita een turtle geimporteerd over het lake Victoria die nu een nieuw home heeft in de tuin van Lwanya tussen de kippen. De hilariteit van de crew is groot. We zijn benieuwd hoe lang hij hier overleeft of zich een weg baant door de nieuwe fence...
Op de fiets naar Mundika fiets ik voorbij een man met 5 grote jackfruits op de bagagedrager: een heel gewicht. Hij zal wel op weg zijn naar de maandagmarkt in Busia. Het is redelijk rustig langs de weg, dankzij de wegomleiding bij Rangala: een stukje van 5 kilometer van de B1 wat al drie maanden gesloten is wegens onderhoud. Het zal wel tot na de verkiezingen duren.
 Het laatste stukje van de weg tot de dispensary wordt nu met de dag stoffiger door de droogte. De eerste patiënt is de schooljongen die ik behandelde met een fors ontstoken vinger. Gelukkig is nu alle rotzooi eruit dankzij de OMO en kan hij weer naar school. Verbazingwekkend dat het weer goed gekomen is ondanks de slecht hygiene. Ander verhaal is de jongen met de osteomyelitis ( botontsteking). Ik had hem donderdag al naar Busia verwezen, maar ze troffen geen dokter in het ziekenhuis. Moeten morgen terug komen. Helaas gaat de ontsteking door en kan niet meer doen dan pillen geven en wondverzorging. Opnieuw verwezen en geschreven dat ze hem moeten opnemen. Dit gaat me wel aan het hart dat zo'n knul straks misschien zijn been moet missen of een sepsis krijgt ....
Veel hoestende kinderen bij wie je een malariatest doet, maar ook hier komen gewone verkoudheden voor door het stof. Soms hele gezinnen die allemaal keurig 50 of 100 Ksh betalen. We hebben weer HIV testen en "pik"er weer een zwangere uit met vage klachten. Altijd weer sneu, haar toekomst is onzeker en die van haar kind. Ze horen het bericht meestal gelaten aan en ik kan niet pijlen wat ze werkelijk denken.
Vandaag hoeven we geen boodschappen te doen in Busia. Ik fiets rustig terug: langs de weg wordt er door de kinderen van de nursery school in koor geroepen "how are you".... Terug over de B1 langs het waterpompstation en de markt van Matayos. Kleurrijke beelden, af en toe een toeterende matatu.

Rusinga Island

de nile perche shuttle

Zaterdagochtend rijden we met Gert en driver Joseph naar Luanda Kotieno waar we met de ferry naar Rusinga Island varen. Gert is hier in maart al geweest en had een heerlijk weekend in de lodge. In Mei 2011 was ik er vanuit Homa Bay ook even wezen thee drinken. De weg vanuit Homa Bay was toen vol potholes.
De weg naar de ferry over Siaya is prima op een klein tussenstukje na. Je rijdt langs het memorial van de grootmoeder van Obama en daarom is de weg waarschijnlijk zo goed. Waren ruim op tijd voor de ferry. Alles gaat op de boot, de auto's maar ook geiten en koeien als het zo uit komt.
Vanaf Mbita nog een half uurtje over het eiland, wel over een dirt road. De Rusinga Island Lodge ligt prachtig met uitzicht over het lake victoria. We zijn de enige gasten en krijgen een heerlijke lunch in de tuin.
Het voelt wel een beetje koloniaal, maar ach.... Met het speedbootje een tripje naar Mfangano: wel een beetje hoge golven en veel lawaai. Varen langs een vogeleiland en zien de vrouwen de vis uit de bootjes halen. Op het eiland zijn oude rotstekeningen die ons vol trots worden laten zien door een echte gids... Onder een rots schuilden de mensen en hebben drie cirkles getekend: de rode is de maan en de witte de zon... De gids daniel vertelt ons dat het eiland vanuit Uganda naar Kenia is komen drijven.... We moeten er wel om lachen. Na het boottripje heerlijk relaxen bij de swimmingpool.
"s Avonds weer een heerlijk diner en rozig van de wijn slapen we als een blok in de lodge. We worden gewekt door een zangkoor van vogels, werkelijk prachtig.
Gert besluit na het ontbijt nog een boottripje te maken naar het Birds Island. Ik geniet liever van de rondvliegende vogels in de tuin. Een beetje spijtoptant als Gert me prachtige foto's laat zien van de Fish Eagles die een tilapia uit het meer "vangen".
We besluiten met de laatste ferry  terug te gaan om zo lang mogelijk te kunnen genieten van dit paradijselijk oord. We krijgen nog een rondleiding door de groentetuin van de lodge. Grappig om te zien hoe hier de rozemarijn en thijm staat te groeien tussen de pepertjes en avocadobomen.
Net niet voor donker thuis, maar Joseph kent het laatste stuk op zijn duimpje. Morgen weer gewoon aan het werk...

elk kind telt

poster in wachtruimte Mundika

                                          Collins  bewaakt huis en tuin Lwanya

In Buradi is het op vrijdag nooit zo druk. De mensen komen vanuit de wijde omtrek en vanuit Uganda met het bootje over de rivier. Vanmorgen zitten er toch al veel mensen te wachten. Ook oude klantjes die ik vorig jaar of twee jaar geleden al eens gezien heb. De volwassenen hebben dan weer of nog steeds pain all over the body of low back pain: geen wonder met al dat zware werk op het land...
Een jonge vrouw met haar man draagt een bundeltje binnen. Uit de doeken komt een ieniemieniekindje tevoorschijn van 5 dagen oud. Ze weegt 2,5 kilo, was ze ook bij geboorte. Het is het derde kindje en moeder is keurig naar de antenatal clinic geweest. Bevallen op tijd in een dispensary en had direct al koorts. Ze geven antibiotica mee naar huis en ze moeten haar goed warm houden... Dat wordt gedaan, de baby is te ziek om te drinken. Gisteren zijn de ouders naar een privekliniekje in de buurt van Busia gelopen en daar kregen ze het advies om naar Eldoret te gaan ( een dagje reizen...). Ik zie het kindje: geel, slap, ogen met aangeboren staar ( infectie in de baarmoeder t.g.v. rode hond?) en 6 vingers en 6 tenen. Dat laatste is het minst belangrijk. Stanley erbij en samen bedenken we een plan... Naar het DH Busia is zinloos want de nurses staken nog steeds en de kinderafdeling is leeg. Aan het eind van het spreekuur meenemen naar het  " Tanaka nurse home", ofwel een privéziekenhuisje in Busia. Elk kind moet toch een kans krijgen?
Met moeder en het bundeltje in de auto naar Busia. Worden daar snel geholpen door een clinical officer, die het kindje aan de kinderarts wil laten zien voor opname. Hij is  nog aan het lunchen. Als hij volgegeten terugkomt bekijkt hij het kindje met een krakkemikkige stethoscoop en stelt voor haar op te nemen. We moeten het verder maar met de administratie regelen.
Bij iedere opname wordt er een  garantstelling van 3000 Ksh ( = 30 euro) gevraagd. De ouders hebben het natuurlijk niet en de enige oplossing is dat ik betaal of het hele bundeltje weer meenemen.
Vanmorgen hebben we 2500 Ksh inkomsten gehad in Buradi.
Ik weet niet of dit kindje een overlevingskans heeft, maar als ik daar zit is er geen weg terug meer.
Op de terug weg naar Lwanya houdt het me bezig. Elke keer weer dit dilemma. De kranten staan vol over de komende verkiezingen, maar niets over de nu al twee maanden durende staking van de verpleegkundigen.
Gert heeft kleine gedroogde visjes gekocht voor 30 Ksh. In Helma's Hilton heeft hij geleerd hoe je ze klaar moet maken: met een pepertje en tomaatjes. We smullen er heerlijk van bij volle maanlicht.
De volle maan verlicht de prachtige tuin van Protus. Vannacht worden er weer veel kindjes geboren.

op de bike naar esikulu

Heerlijk op de fiets naar Mundika Esikulu. Bij aankomst zit er al weer een groot aantal patienten te wachten.
Vandaag weer veel zieke kinderen met malaria. De jongen met zijn zwerende vinger had braf in de OMO gezeten en de vinger zag er al een stuk beter uit. De jongen met veel open wonden op zijn been was minder: misschien toch ontsteking tot op het bot. doorgaan met antibiotica en naar net ziekenhuis verwezen want eigenlijk moet hij intraveneus antibiotica. het is warm, maar de patiénten zijn het gewend en wachten geduldig. we zien een 10 jarige jongen met huidbloeding, opgeven van bloederig sputum en komen er niet achter wat hij precies heeft. Naar het ziekenhuis voor verder onderzoek..... We zien hem in ieder geval volgende week terug. Blijft lastig als je de kinderen weinig te bieden hebt.
Stanley haalt het gebortecertificaat van Ovatone op: hij is al twee jaar. Keurig staat als tweede naam Andries. Ik met mijn schamele eerste en enige voornaam tel niet mee in Kenia. Gisteren werd bij de registratie van mijn SIM card ook om mijn tweede naam gevraagd.
Gert komt terug van de outreach bij ligega waar een fransoos een aantal kassen heeft neergezet en verder groente verbouwd. Wat een heerlijke verse Franse salade met rozemarijn, peterselie, tomaatjes en komkommer. Bij de vis eten we kleine stronkjes bloemkoolen broccoli. Het leven is goed hier met een glaasje water en af en toe wat anders.....