intercollegiale visitatie

health talk Amos

Hoe zwaar ben ik?

dit mooie jongetje boft niet

Gert gaat vandaag een dagje mee naar Myafwa  om te zien hoe het medical team werkt. Ik ga op de fiets vooruit en na de laatste col arriveren we vrijwel gelijk in Myafwa. Amos houdt de health talk en vertelt vandaag wat over gezonde voeding en malaria. Weer een scala van malaria en all body pain. Gert maakt mooie plaatjes van een tweeling die heerlijk ligt slapen op de bank terwijl moeder op de labuitslagen wacht. Een jongetje van een jaar of tien komt met moeder. Aan zijn dikke wangen te zien denk ik gelijk: dat is de bof. In het boekje staat dat hij dit al een paar maanden heeft en ook al bij andere dispensarys is geweest. Verwezen naar Busia voor foto's. Ik denk aan tuberculose, want hij heeft verder geen pijn.  Stanley erbij en denken ook aan Burkitt lymfoom wat bij HIV past. we kunnen weer HIV testen doen en jawel de test is positief. Dan moet de moeder toch ook positief zijn.... Moeder was vorig jaar getest zegt ze.... Opnieuw getest en natuurlijk positief. Ze heeft geen man meer. Het is haar enige kind. Ik verwijs ze naar de VCT: kliniek in Matayos waar ze verder behandeld zullen worden. hun toekomst is onzeker.
Daniel de labman heeft het druk met alle bloodsides voor malaria. Hij doet het in een snel tempo en showt de bezoeker Gert ook enkele positieve slides.
Daniel, coordinator van RDS komt nog even langs om te kijken of er  een samenwerking met de tandarts mogelijk is. Zij kunnen dan patiënten naar de dental clinic verwijzen en heeft COHO Hendrick straks weer meer werk.
Ik mis de controle van een kindje met lekeijke brandwond op de voet. Vervelend want het ging vorige week beter. Misschien is het wel dicht of juist meer ontstoken.
In de heuvels achter Myafwa begeint het wat te rommelen en we zijn klaar met het spreekuur. Net voor het buitje ben ik weer thuis. In de middag wordt Jona nog verder behandeld in Mundika door Hendrick. Ik laat mijn "holle" verstandskies ook even checken en krijg spoelinstructies.

Vanmorgen laat Joseph zijn aanwinst van Rusinga Island zien: Mbita een turtle geimporteerd over het lake Victoria die nu een nieuw home heeft in de tuin van Lwanya tussen de kippen. De hilariteit van de crew is groot. We zijn benieuwd hoe lang hij hier overleeft of zich een weg baant door de nieuwe fence...
Op de fiets naar Mundika fiets ik voorbij een man met 5 grote jackfruits op de bagagedrager: een heel gewicht. Hij zal wel op weg zijn naar de maandagmarkt in Busia. Het is redelijk rustig langs de weg, dankzij de wegomleiding bij Rangala: een stukje van 5 kilometer van de B1 wat al drie maanden gesloten is wegens onderhoud. Het zal wel tot na de verkiezingen duren.
 Het laatste stukje van de weg tot de dispensary wordt nu met de dag stoffiger door de droogte. De eerste patiënt is de schooljongen die ik behandelde met een fors ontstoken vinger. Gelukkig is nu alle rotzooi eruit dankzij de OMO en kan hij weer naar school. Verbazingwekkend dat het weer goed gekomen is ondanks de slecht hygiene. Ander verhaal is de jongen met de osteomyelitis ( botontsteking). Ik had hem donderdag al naar Busia verwezen, maar ze troffen geen dokter in het ziekenhuis. Moeten morgen terug komen. Helaas gaat de ontsteking door en kan niet meer doen dan pillen geven en wondverzorging. Opnieuw verwezen en geschreven dat ze hem moeten opnemen. Dit gaat me wel aan het hart dat zo'n knul straks misschien zijn been moet missen of een sepsis krijgt ....
Veel hoestende kinderen bij wie je een malariatest doet, maar ook hier komen gewone verkoudheden voor door het stof. Soms hele gezinnen die allemaal keurig 50 of 100 Ksh betalen. We hebben weer HIV testen en "pik"er weer een zwangere uit met vage klachten. Altijd weer sneu, haar toekomst is onzeker en die van haar kind. Ze horen het bericht meestal gelaten aan en ik kan niet pijlen wat ze werkelijk denken.
Vandaag hoeven we geen boodschappen te doen in Busia. Ik fiets rustig terug: langs de weg wordt er door de kinderen van de nursery school in koor geroepen "how are you".... Terug over de B1 langs het waterpompstation en de markt van Matayos. Kleurrijke beelden, af en toe een toeterende matatu.

Rusinga Island

de nile perche shuttle

Zaterdagochtend rijden we met Gert en driver Joseph naar Luanda Kotieno waar we met de ferry naar Rusinga Island varen. Gert is hier in maart al geweest en had een heerlijk weekend in de lodge. In Mei 2011 was ik er vanuit Homa Bay ook even wezen thee drinken. De weg vanuit Homa Bay was toen vol potholes.
De weg naar de ferry over Siaya is prima op een klein tussenstukje na. Je rijdt langs het memorial van de grootmoeder van Obama en daarom is de weg waarschijnlijk zo goed. Waren ruim op tijd voor de ferry. Alles gaat op de boot, de auto's maar ook geiten en koeien als het zo uit komt.
Vanaf Mbita nog een half uurtje over het eiland, wel over een dirt road. De Rusinga Island Lodge ligt prachtig met uitzicht over het lake victoria. We zijn de enige gasten en krijgen een heerlijke lunch in de tuin.
Het voelt wel een beetje koloniaal, maar ach.... Met het speedbootje een tripje naar Mfangano: wel een beetje hoge golven en veel lawaai. Varen langs een vogeleiland en zien de vrouwen de vis uit de bootjes halen. Op het eiland zijn oude rotstekeningen die ons vol trots worden laten zien door een echte gids... Onder een rots schuilden de mensen en hebben drie cirkles getekend: de rode is de maan en de witte de zon... De gids daniel vertelt ons dat het eiland vanuit Uganda naar Kenia is komen drijven.... We moeten er wel om lachen. Na het boottripje heerlijk relaxen bij de swimmingpool.
"s Avonds weer een heerlijk diner en rozig van de wijn slapen we als een blok in de lodge. We worden gewekt door een zangkoor van vogels, werkelijk prachtig.
Gert besluit na het ontbijt nog een boottripje te maken naar het Birds Island. Ik geniet liever van de rondvliegende vogels in de tuin. Een beetje spijtoptant als Gert me prachtige foto's laat zien van de Fish Eagles die een tilapia uit het meer "vangen".
We besluiten met de laatste ferry  terug te gaan om zo lang mogelijk te kunnen genieten van dit paradijselijk oord. We krijgen nog een rondleiding door de groentetuin van de lodge. Grappig om te zien hoe hier de rozemarijn en thijm staat te groeien tussen de pepertjes en avocadobomen.
Net niet voor donker thuis, maar Joseph kent het laatste stuk op zijn duimpje. Morgen weer gewoon aan het werk...

elk kind telt

poster in wachtruimte Mundika

                                          Collins  bewaakt huis en tuin Lwanya

In Buradi is het op vrijdag nooit zo druk. De mensen komen vanuit de wijde omtrek en vanuit Uganda met het bootje over de rivier. Vanmorgen zitten er toch al veel mensen te wachten. Ook oude klantjes die ik vorig jaar of twee jaar geleden al eens gezien heb. De volwassenen hebben dan weer of nog steeds pain all over the body of low back pain: geen wonder met al dat zware werk op het land...
Een jonge vrouw met haar man draagt een bundeltje binnen. Uit de doeken komt een ieniemieniekindje tevoorschijn van 5 dagen oud. Ze weegt 2,5 kilo, was ze ook bij geboorte. Het is het derde kindje en moeder is keurig naar de antenatal clinic geweest. Bevallen op tijd in een dispensary en had direct al koorts. Ze geven antibiotica mee naar huis en ze moeten haar goed warm houden... Dat wordt gedaan, de baby is te ziek om te drinken. Gisteren zijn de ouders naar een privekliniekje in de buurt van Busia gelopen en daar kregen ze het advies om naar Eldoret te gaan ( een dagje reizen...). Ik zie het kindje: geel, slap, ogen met aangeboren staar ( infectie in de baarmoeder t.g.v. rode hond?) en 6 vingers en 6 tenen. Dat laatste is het minst belangrijk. Stanley erbij en samen bedenken we een plan... Naar het DH Busia is zinloos want de nurses staken nog steeds en de kinderafdeling is leeg. Aan het eind van het spreekuur meenemen naar het  " Tanaka nurse home", ofwel een privéziekenhuisje in Busia. Elk kind moet toch een kans krijgen?
Met moeder en het bundeltje in de auto naar Busia. Worden daar snel geholpen door een clinical officer, die het kindje aan de kinderarts wil laten zien voor opname. Hij is  nog aan het lunchen. Als hij volgegeten terugkomt bekijkt hij het kindje met een krakkemikkige stethoscoop en stelt voor haar op te nemen. We moeten het verder maar met de administratie regelen.
Bij iedere opname wordt er een  garantstelling van 3000 Ksh ( = 30 euro) gevraagd. De ouders hebben het natuurlijk niet en de enige oplossing is dat ik betaal of het hele bundeltje weer meenemen.
Vanmorgen hebben we 2500 Ksh inkomsten gehad in Buradi.
Ik weet niet of dit kindje een overlevingskans heeft, maar als ik daar zit is er geen weg terug meer.
Op de terug weg naar Lwanya houdt het me bezig. Elke keer weer dit dilemma. De kranten staan vol over de komende verkiezingen, maar niets over de nu al twee maanden durende staking van de verpleegkundigen.
Gert heeft kleine gedroogde visjes gekocht voor 30 Ksh. In Helma's Hilton heeft hij geleerd hoe je ze klaar moet maken: met een pepertje en tomaatjes. We smullen er heerlijk van bij volle maanlicht.
De volle maan verlicht de prachtige tuin van Protus. Vannacht worden er weer veel kindjes geboren.

op de bike naar esikulu

Heerlijk op de fiets naar Mundika Esikulu. Bij aankomst zit er al weer een groot aantal patienten te wachten.
Vandaag weer veel zieke kinderen met malaria. De jongen met zijn zwerende vinger had braf in de OMO gezeten en de vinger zag er al een stuk beter uit. De jongen met veel open wonden op zijn been was minder: misschien toch ontsteking tot op het bot. doorgaan met antibiotica en naar net ziekenhuis verwezen want eigenlijk moet hij intraveneus antibiotica. het is warm, maar de patiénten zijn het gewend en wachten geduldig. we zien een 10 jarige jongen met huidbloeding, opgeven van bloederig sputum en komen er niet achter wat hij precies heeft. Naar het ziekenhuis voor verder onderzoek..... We zien hem in ieder geval volgende week terug. Blijft lastig als je de kinderen weinig te bieden hebt.
Stanley haalt het gebortecertificaat van Ovatone op: hij is al twee jaar. Keurig staat als tweede naam Andries. Ik met mijn schamele eerste en enige voornaam tel niet mee in Kenia. Gisteren werd bij de registratie van mijn SIM card ook om mijn tweede naam gevraagd.
Gert komt terug van de outreach bij ligega waar een fransoos een aantal kassen heeft neergezet en verder groente verbouwd. Wat een heerlijke verse Franse salade met rozemarijn, peterselie, tomaatjes en komkommer. Bij de vis eten we kleine stronkjes bloemkoolen broccoli. Het leven is goed hier met een glaasje water en af en toe wat anders.....

patients and patience

benauwd kind met astma

 
 Amos demonstreert de aerochamber

de vrouwen van mulwakari bespreken het nieuws van de dag

hoofdschimmel

Vanmorgen komt als laatste Jona aangelopen: lachend vertelt hij dat hij een slechte nacht heeft gehad. Toch veel napijn en hij heeft zijn ugali laten staan. Een paar sliertjes spaghetti heeft hij nog naar binnen kunnen krijgen. Toch is hij Gert dankbaar dat de boosdoener er uit is. Het wordt een warm dagje: de temperatuur stijgt en de lucht is strakblauw. Op weg naar Mulwakari veel bedrijvigheid bij de sugar cane overslagplaats. Het is ook warm in de St Mary's Church en ik mis nog steeds het gezellige pompen van de meisjes bij de oude waterpomp voor de kerk. Joyce vertaalt als altijd vrolijk en opgewekt. Ik denk nu de jaws goed te kunnen herkennen en als ik Stanley om bevestiging vraag knikt hij instemmend. Helaas laat de  VDRL test ons in de steek.... Toch maar een antibioticum er tegenaan.
Het is altijd weer spannend als je een ziek kind met koorts en bloedarmoede vindt en een grote milt of de sikkelceltest positief uitvalt. Vandaag een meisje van 10 bleekjes en grote milt, koorts en negatieve malaria test. De sikkelceltest was positief. Sneu voor het meisje want vroeg of laat zal ze het niet redden met deze ziekte. Josephine, onderwijzeres, komt langs om het presentje van Helma in ontvangst te nemen en vraagt al voordat ze het gekregen heeft of ik toevallig ook een laptop voor haar meegebracht heb.... dan kan ze Helma bedanken en Margreet voor de aanschaf van schoolbord voor de school. Ik stel haar duidelijk teleur als ik haar voorstel een brief te schrijven aan Helma en Margreet die ik dan wel meeneem naar Nederland...
Omdat de jongens nog een boodschapje in Busia moeten doen ga ik maar eens proberen mijn I pad aan de praat te krijgen via Safaricom. Ik dacht alleen wat internetbundels te moeten kopen....
Bij het plaatselijke Safaricom shopje moet eerst de SIM kaart worden geregistreerd: dit moet met alle SIM kaarten sinds 1 januari. Vervolgens de kaart weer deblokkeren en activeren en na anderhalf uur is het zover de I pad werkt op safaricom. Jona heeft zijn verloren slaap van de nacht tevoren in de auto ingehaald.... Op de terugweg naar Busia kan ik de boys tonen hoe de weg van Busia naar Kisumu loopt via google maps.
Face time werkt nog niet goed maar dat gaat me vast ook nog wel lukken....
Inmiddels lopen alle vaccinatieprogramma's voor de kinderen spaak door de voortdurende staking van de verpleegkundigen. We proberen ook te kijken of we onze medewerkers voor hepatitis b kunnen vaccineren, maar het is lastig om het vaccin te bestellen: moet koel bewaard worden en hoe gaat dat van nairobi naar busia? Misschien maar importeren vanuit Nederland.
Het is alweer Tuskertijd als ik om 5 uur  in Lwanya ben en gezellig op de veranda de verhalen van de dag met Gert uitwissel.

karibu jona dental

health talk en wachten in Myafwa

skin disease en brandwonden

schooltandverzorging

Jona levert een verstandskies in

heitje voor een karweitje

Jona kan weer lachen....

Vandaag  weer op de fiets naar Myafwa. Bij aankomst zitten er al veel mensen in de nieuwe dispensary. Een heel ander gezicht dan vroeger toen ze in het gras voor het stoffige gebouwtje zaten te wachten. Daniel doet weer heel erg zijn best om de mensen wat te vertellen over gezond eten. Ondanks zijn vloeiende betoog zie je menigeen na een kwartier wegdommelen.... Tijd om te beginnen. Een scala van kinderen met diverse klachten trekt aan me voorbij. De baby met forse brandwonden op de benen, die Wouter twee weken geleden voor het eerst zag komt terug: de wonden zijn dicht. Nog wel een dun biggehuidje, maar toch. Verbazingwekkend hoe de natuur mild kan zijn. We zien wat gemene huidinfecties, soms geinfecteerde scabies ( schurft), maar ook  kinderen met hele lichaam onder de pustels en zweren. Een weekje antibiotica doet toch vaak wonderen en een smeersel... Jongetje van 10 jaar die op beide benen gebeten is door zijn broertje. Dit zie je hier wel vaker. Mensen en dierenbeten zijn de gemeenste wonden. Door de stakingen van de nurses krijgen we ons tetanusvaccin ook niet meer geleverd. De altijd lachende stanley wordt hier wel een beetje moedeloos van: de staking is al begin december begonnen en er zit helemaal geen progressie in de onderhandelingen. Hij weet me ook te vertellen dat de jongen met blinde darm ontsteking gisteren van het districts hospital  Busia naar een privé ziekenhuisje is doorgestuurd, maar of daar een chirurgijn aanwezig is...

Als laatste patient een oude vrouw die al maanden een zogenaamde post herpetische neuralgie heeft: zenuwpijn na gordelroos. Het beperkte pijn stillingsarsenaal geeft geen soelaas, helaas. Jona heeft vanmorgen aan Gert zijn rottende verstandskies laten zien.... Kom maar langs vanmiddag zegt Gert spontaan. Jona vindt het maar niks, maar voelt ook wel dat het zo niet langer gaat.

Ik vergezel hem naar Esikulu waar het dental team nog volop bezig is met schoolkinderen cleanen en sealen. Een mooi gezicht: Hendrick  en Joseph naast elkaar aan het werk. Juliana assisteert. Het treft goed dat ik er toevallig ben, want er komen een drietal vrouwen met baby met brandwonden op de arm en buik: hete thee.

Dan gaat Jona in de stoel. Joseph heeft enig leedvermaak en Jona ondergaat de behandeling manmoedig. Er moet toch wel wat vakmanschap aan te pas komen om de boosdoener te verwijderen... En passant wordt er nog een kies gevuld. Service van dental voor medical. De schooljongens zijn inmiddels begonnen de auto van de dental te wassen.

Jona rijdt me weer vrolijk lachend terug naar Lwanya, maar zal vanavond wel porridge in plaats van ugali eten en een paracetamol als toetje nemen.